WILK NA SZLAKU

Z wykształcenia biolog i geograf. Szczególnie lubi prowadzić wycieczki przyrodnicze - nastawione na poznawanie karpackiej flory i fauny oraz zjawisk geologicznych im towarzyszących. Prowadzi warsztaty przyrodnicze, a także organizuje wyprawy i trekkingowe w różne części świata.

12-10-2017

SEKLERZY - RUMUŃSCY WĘGRZY I SŁONE GÓRY

To był już kolejny wyjazd do Rumunii. Po wizycie w Fogaraszach, Bukowinie czy Marramuresz wybraliśmy się do wschodniej Transylwanii, na tereny dawnego węgierskiego obszaru autonomicznego. Jest to region zamieszkiwany przez mniejszość węgierską zwaną Szeklerami. Tłumaczenie nazwy mniejszości - „szegel” wywodzone z starowęgięrskiego oznacza „strażnika granic”. Mówi to, co nieco, o dawnej funkcji społecznej mniejszości. Szeklerzy znani są z niezwykłego folkloru. Do ich domostw prowadzą przepiękne bramy szeklerskie – zdobione motywami roślinnymi, zwierzęcymi oraz rozetami czy symbolami astrologicznymi. Cmentarze pełne są niezwykłych nagrobków słupowych (kopjaf) przypominających włócznię wbitą drzewcem w ziemię w miejscu, w którym pochowano zmarłego. Cechy budowy nagrobka charakteryzują zmarłego. Słup posiada elementy związane z budową człowieka. Składa się z głowy, szyi, tułowia oraz nogi. Męskie kopjafa charakteryzują się występowaniem zakończenia włóczni w formie odwróconej gruszki lub zamkniętego tulipana. Kobiece wieńczy róża lub otwarty tulipan.

O charakterze i odrębności regionu szeklerskiego zdecydowały też jego bogactwa naturalne. Wschodnia Transylwania to tzw. Szeklerski Region Solny. Tutaj, na niewielkiej powierzchni, znajduje jedno z największych miejsc w Europie, gdzie można wydobywać sól kamienną. Ogromna masa soli przypomina mega soczewkę o średnicy ok 1,4 km, sięgającą w głąb na odległość prawie 3 km. Na bazie tych ogromnych pokładów soli powstała w regionie kopalnia Praid. Znana jest ona już od czasów rzymskich. Do dziś trwa w Praid eksploatacja. Związany z kopalnią jest polski wątek. Legenda głosi, że węgierska klaryska, Święta Kinga, wychodząc za mąż za króla polskiego Władysława Wstydliwego poprosiła swojego ojca o nietypowy prezent ślubny. Byłą nim wycieczka do kopalni z największymi złożami soli. Tą kopalnią miało być właśnie Praid. Zwiedzając korytarze wrzuciła do jednego z szybów solnych swój pierścień zaręczynowy. Kiedy, już po zawarciu związku małżeńskiego, doglądała ziem swego nowego królestwa, zatrzymała się na terenach obecnej Małopolski. Poprosiła jednego z poddanych o wykopanie, we wskazanym miejscu, grudy ziemi. Po odgarnięciu pierwszej skiby oczom poddanych ukazał się pierścień, który Kinga wrzuciła wcześniej w kopalni w Praid. Gruda ziemi okazała się być bryłą soli. Takie miały być właśnie początki kopalni soli w Bochni.

Szeklerski Region Solny, poza kopalnią posiada inne, równie interesujące atrakcje. Nieopodal Praid znajduje się rezerwat Dealul Sării – Solny Kanion. To przecięte rzeką Korond wychodnie pokładów soli, tworzące na powierzchni formy znane z gór wapiennych Europy. Zjawiska zachodzące w rezerwacie przypominają procesy krasowe z gór Słowenii, Dolomitów czy Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Formy tworzą się jednak nie w wapieniu czy dolomicie ale w soli kamiennej. Spotykamy tu żłobki i żebra „krasowe”, ponory – czyli miejsca gdzie płynąca woda ucieka pod ziemię, leje krasowe powstające w wyniku rozmywania powierzchni przez wsiąkającą w głąb skał wodę.

Sól z Praid nazywa się od XV wieku Solą Szeklerów. Zapewniła temu regionowi Transylwanii i jego ludowi prawo i możliwości pracy i życia przez długie stulecia. Dostarcza także smaku i duszy znanej w całej Rumunii i na Węgrzech szeklerskiej żywności. Region solny z Praid ma także starannie przechowywany sekret nieśmiertelności. Ten, kto go rozwikła - zyska wieczność – zamieniając się w niezniszczalną bryłę szeklerskiej soli.